W celu uruchomienia procedury procesu skróconego konieczne jest spełnienie warunków określonych w art. 5 MIDI i art. 15 „Zasad” stanowiących przesłanki sine qua non, do których należy w pierwszej kolejności złożenie skargi przez oboje małżonków, ewentualnie przez jedną ze stron ale zgodą drugiej (kan. 1683, 1 MIDI).

Wspólna zgoda stron musi dotyczyć formy procesu – czyli processusbrevior, przedmiotu roszczenia oraz tytułu nieważności.

Skarga powodowa powinna zostać podpisana przez oboje małżonków, którzy tym samym zobowiązują się do aktywnego uczestniczenia w procesie, w pełni zgadzają się ze zgłoszonym tytułem i/ lub tytułami oraz wspólnie zgłaszają środki dowodowe.

W myśl art. 10 MIDI dopuszczalne jest również wyrażenie zgody w formie ustnej z zastrzeżeniem, iż dokona się to w obecności notariusza, który z przeprowadzonej czynności sporządzi stosowny dokument, który musi zostać odczytany stronie i przez nią potwierdzony. Natomiast brak odpowiedzi ze strony tego małżonka lub wyrażenie jej bez udzielenia zgody będzie skutkowało odmową wszczęcia procesu skróconego. Podobnie, brak wskazania w skardze powodowej adresu strony pozwanej również uniemożliwia prowadzenie procesu w trybie skróconym.

Skargę strony składają ją do wikariusza sądowego kompetentnego do jej rozpatrzenia z uwzględnieniem kan. 1672 KPK oraz art. 11§ „Zasad”. Zgodnie bowiem z kan. 1676 MIDI do zadań wikariusza należy ustosunkowanie się do skargi i wstępna kwalifikacja czy spełnia ona kryteria aby można było zastosować proces skrócony.